KültürManşetSinemaSöyleşi

Havva, Meryem, Ayşe: Afganistan’dan üç farklı kadının ortak kaderi

Sahraa Karimi’nin Havva, Meryem, Ayşe adlı filmi Afganistan’da yaşayan, farklı sosyal statülere sahip üç kadının illegal bir kürtaj merkezinde kesişen hayatlarını konu ediyor. Afganistan’ın sosyo-kültürel yapısı hakkında da önemli bilgilere içeren film yönetmeniyle birlikte İstanbul’da…

Afgan yönetmen Sahraa Karimi’nin dünya pröiyerini 76. Venedik Film Festivali’nde yapan, ilk uzun metrajlı kurmaca filmi Havva, Meryem, Ayşe Afganistan’da yaşayan, farklı sosyal statülere ve yaşlara sahip üç kadının ortak hayat hikâyelerine odaklanıyor. Afganistan’ın sosyo-kültürel durumu hakkında da önemli detaylar içeren filmi ilk kez 26. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali’nde Kadın Gözünden Afganistan bölümünde izlemiştim. Angelina Jolie’nin de sesini duyurması konusunda destek verdiği film şimdi ise İstanbul gösterimine hazırlanıyor. Film 9. Uluslararası Suç ve Ceza Film Festivali kapsamında İstanbul’da sinemaseverlerle buluşacak. Aynı zamanda Sahra Karimi’nin de jüri olarak yer aldığı festivalde Havva, Meryem, Ayşe bugün City’s Nişantaşı’nda yönetmenin de katılımıyla 21.30 seansında gösterilecek. Bir sonraki gösterim ise 23 Kasım’da 16.30 seansıyla Beyoğlu Sineması’nda.

Kendisiyle hem filmi hem de hayatını konuşmak üzere bir araya geldiğimiz Karimi’yi biraz daha yakından tanıyalım. Sahraa Karimi ikinci kuşak Afgan yönetmenlerden. Ailesi zamanında Afganistan’dan İran’a göç etmek zorunda kalmış. Karimi’nin sinemaya girişi ise tamamen rastlantısal. 14 yaşındayken İranlı bir yönetmenin “Güneş’in Kızları” adlı filminde Afgan bir kızı canlandırmış Karimi. Ve ondan sonra hayatı tamamen değişmiş: “Biz mülteciler olarak İran’da kapalı kutular şeklinde yaşıyorduk. Bu filmde oynamak benim için bir pencere açmış oldu. Aynı zamanda sanat dünyasına giriş yapmama da bir vesileydi bu film. Annem gerçek bir kitap kurdudur, aynı zamanda çok güzel hikâyeler anlatır. İyi hikâyeler kurgular. Bunun kanımda olduğunu hissediyordum ama nasıl ortaya çıkaracağımı bilmiyordum. Bu filmde oynayınca aslında hikâye anlatmanın başka bir yolunun da olduğunu ve çeşitli imkânlarla gerçekleştirebileceğini görmüş oldum.”

Sahraa Karimi

Oynadığı filmin epey başarılı olması ve ödül alması sonucunda Bratislava’ya davet edilen Karimi, 2011 yılında yani 16 yaşında Slovakya’ya gitme fırsatı yakalamış: “İran’da iken düşüncelerim şuydu: Okurum, okulumu bitiririm, evlenirim, çocuğum olur ve birinin de yanında çalışmaya başlarımdı. Ama Bratislava’ya gitmemle birlikte hayatım tamamen değişti. Orada benimle ilgilenen insanlara burada kalmak istediğimi söyledim. Polis departmanı ise bana ‘Peki ne yapmak istiyorsun?’ demişti. Yönetmen olmak istediğimi söylediğimde ‘Yapamazsın, nasıl yapacaksın ki? Ne dil biliyorsun ne de burayı tanıyorsun…’ demişlerdi. Ben kendime güveniyordum. ‘Yapabilirim, İran’da mülteci kampında kalıyorum’ dedim. Onlar da beni gerekli insanlarla görüştürdüler.” Bu sürecin sonunda Karimi Slovakya’da kalmış ve bir üvey annesi ile bir üvey babası olmuş. Öz anne ile babasının bütün bu sürece nasıl yaklaştığını sorduğumda ise şöyle yanıt veriyor Karimi: “Annem zaten ben giderken geri dönmeyeceğimi biliyordu. Ben çocukluğumdan beri hep çok cesur kararlar almış, girişken bir insandım.” Yeni ailesiyle yaşamaya başlayan Karimi burada sinemaya sıfırdan başlamış ve 10 sene boyunca bu alan üzerine çalışmış. Öyle ki 2 yıl boyunca dil öğrenen Karimi 2003 yılında üniversiteye girmeyi başarmış, 2012’de ise doktora unvanını almış. Tüm bunların sonucunda 2013 yılında Afganistan’a geri dönme kararı alan Karimi’nin üvey ailesi bu kararı için ilk etapta endişelenmiş: “Ama kalbimin sesini dinlememi söylediler. Ben de kalbimin sesini dinledim. Onlarla hala görüşüyorum. Sık sık gidiyorum, onları ziyaret ediyorum. Sadece okuyarak bugünkü ben olmadım. Ailem, arkadaşlarım, hepsinin bana katkısı var. Onların benim hayatımda yeri ve önemi büyük. Bugünkü ben olmama; duygusal, estetik ve toplumsal açıdan hepsinin katkısı oldu. Onlar sayesinde de o toplumun da bir parçası oldum.”

GÜNÜMÜZÜ SOLUYAN BİR FİLM YAPMAK İSTEDİM

Slovakya’da bulunma sürecinde birçok kısa film çeken Karimi, kendi tarzını bulmaya çalışmış. Fakat henüz öğrenciyken dahi kadın, annelik, göçmen konularında ama tümüyle kadın öykülerine odaklanmış Karimi. Afganistan’a döndüğünde ise hemen film çekmek gibi bir düşüncesi yokmuş: “Dönünce ilk yaptığım şey gözlemlemek oldu. Önce toplumu ve Afganistan’ı bir tanıyayım dedim. Herkesin hikâyesini dinledim. Özellikle kadınları ve onların hikâyelerini çok dinledim. Konu Afgan kadını olunca bolca klişe var. Hem sinema endüstrisinde hem de medyada. Ben bu klişelerin ötesine geçip farklı bir şekilde ifade etmenin yollarını aradım. Çünkü bunlar aslında değinilmeyen ve ortaya, açığa çıkarılmayan, dökülmeyen konular oluyor, kimse bununla ilgilenmiyor çünkü. Filmde olduğu gibi, günlük hayattan kadınların, eğitimli kadınların ya da ergen kadınların öyküleri hep birbirine benziyor. Bir noktada kesişiyor. Ben gerçek hikâyelerin peşindeyim.”

Karimi filmde anlattığı 3 kadının hikâyesi içinse şunları söylüyor: “Üç kadın, üç gerçek hayat. Bunun için birebir röportaja gerek yok. Çevremdeki kadınlarla çok konuşuyorum. Ve o filmdeki karakterlerden birisi de benim arkadaşım. Bir diğeri ise bütün Afgan kadınların başına gelen bir meseleyi temsil ediyor. Afganistan’da kadınların yüzde 99’u hayatlarını ev içinde geçiriyor. Meryem mesela televizyon sunucusu. Onu sadece işinde görüyoruz sonra evine gidiyor. Ama Ayşe sokaklarda gördüğümüz bir kadın. Mekân seçimleri anlattığım kadının öyküsüne bağlı. Geleneksel bir kadın çoğunlukla evde. Ama yeni kuşak gençler çoğunlukta sokaktalar.”

Havva, Meryem, Ayşe’nin çekimlerini tüm zorluklara rağmen Afganistan’da gerçekleştiren Karimi bu süreci şöyle anlatıyor: “Benim için mekânın, kişilerin gerçekliği ve özgünlüğü çok önemli. Belgeselci geçmişinden geliyorum. Çekmiş olduğum belgesellerim var. Bu nedenle çekimler için Afganistan’ı tercih ediyorum. Karakter ve atmosferin bir arada otantik oluşu benim için oldukça önemli. Avrupalıları Afganistan’da bir şey yapmaya ikna etmek çok zor. Bir şekilde bu süreci atlattık. 40 gün setteydik ve bu 40 gün boyunca 5 kez patlama oldu. Daha sonra Kabil’de deprem oldu. Çok sorun yaşadık ama kendime şunu dedim. ‘Sen bu filmi Kabil’de yapmak istiyorsun ve Kabil’de yapacaksan bu sorunlara da katlanacaksın. Çünkü bunu şimdi yapmazsan başka zaman bir daha yapma fırsatın olmayacak.’ Kabil sürekli değişimde ve dönüşümde olan bir kent. Yüksek binalar yapılıyor ve bir yandan da gelişiyor. Ben de şehrin beş yıl içinde dönüşen bu karakterini işlemek istedim.

Şehir birçok açıdan gelişiyor, insanlar değişiyor. Örneğin, 10 sene evvel herkes Hint dizilerini izliyordu. Ve kızlar da Hintliler gibi giyiniyorlar ve evlerini Hint evi gibi dekore ediyordu. Şimdi ise Türk dizileri izleniyor. Kızlar Türk kızları gibi evler ise Türk evleri gibi dekore ediliyor. Ben bu değişimi yakalamak, göstermek istedim. Afganistan’da şu an kürtaj, hamilelik ve benzeri konuların öne çıktığı, değer kazandığı ve tartışıldığı bir süreç yaşanıyor. Ben dönüp tarihe bakan bir film yapmak istemedim. Günümüzü soluyan, güncel bir film yapmak istedim.”

ANGELINA JOLIE İLE İLETİŞİM KURDUM ÇÜNKÜ…

Angelina Jolie, Havva, Meryem, Ayşe filmi için yayınladığı destek mesajında şunları söylemişti: “Bu zarif ve dokunaklı film günümüz Afganistan’ında genç kadınların hayatlarını anlatıyor. Evlilik, aşk, dostluk, aile ve annelik sarmalında Afgan kadınlarının letafetini, güzelliğini ve ruhunu sergiliyor. Afganistan’da yapılan her film akıntıya karşı gelmektir. Afganistan’ın geleceğinin henüz muallakta olmasının, kendi evlerinde olduğu kadar toplum içinde de özgürlüğü, bağımsızlığı, güvenliği ve kendi seçimlerini yapmayı hak eden milyonlarca Afgan kadınını tehdit ettiğini gösteriyor.” Karimi ise bu mesajın yayınlanma sürecine giden olayların nasıl geliştiğini şöyle anlatıyor: “Filmin fragmanını Angelina Jolie’nin ofisine gönderdim. Daha sonra Jolie filmin linkini istedi. Sonra da basında çok alıntı yapılan meşhur mesaj dünyada yankı buldu. Bunu yapmamın sebebi şu: Benim filmim düşük bütçeli. Çok fazla dağıtım imkânı bulamayacaktı. Tabulardan bahsediyor, önemli konulardan bahsediyor. Filmimde anlattıklarım duyulsun, görülsün, bu konular gündeme gelsin ve daha çok ses olayım istedim. Bu nedenle böyle ünlü birisini araya koydum. İnsanlar Afganistan’a dair kadına dair başka bir Afganistan öyküsüne tanık olsunlar istedim. Afgan sinemasında ve Afganları anlatımda klişeler var. Bu klişeler hem Afganistan hem Afgan kadını hem de Afgan sineması hakkında olabiliyor. Benim filmim yeni bir sinema örneği. Tarz olarak da kendimi böyle konumlandırıyorum. Jolie’yi tercih ettim. Çünkü Afganistan’a 2 kez gelmişti. Koşulları biliyordu. Ülkenin durumunu biliyordu. Dolayısıyla o önemli bir tercihti. Herhangi bir maddi destek vermedi. O çok büyük bir görünürlük kazandırdı. Bir film normalde festival ortamlarında kalıyor sadece. Ama böyle bir destek olduğu zaman Avrupa’daki fonlar ve dağıtımcılar işin ciddiyetini görüyorlar. Afganistan’da çünkü film çekilemeyeceğini, iyi bir şey çıkmayacağını düşünüyorlar. Onların fikirlerinin değişmesinde tabii ki büyük bir katkısı oldu.”

AFGAN SİNEMASINDAN BAHSETMEK MÜMKÜN MÜ?

Kendisine Afgan sineması hakkında ne düşündüğümü, uzun vadede sinemaları için neler yapmak istediğini sorduğumda ise şunları söylüyor Karimi: “Evet Afganistan’da böyle bir hareket başladı. Bu yıl beş Afgan’ın filmi dünyanın en önemli festivallerinde gösterildi, yarıştı. Önemli olan bunun devamını getirmek. Bir araya gelip konuşmamız lazım. Birbirimizin stillerine, bakış açılarına, yaklaşımlarına saygı duyarak bir araya gelebilmemiz gerekiyor. Önemli olan Afganistan’da çekip çekmemek değil. Önemli olan Afganistan’ın ve sinemanın ruhunu taşıyor olması. Artık Afgan sineması görünmez değil, biz onu görünür kıldık. Ama bunu bireysel olarak sürdürürsek fazla bir kazanımımız olmaz. Bizim her birimiz, kendi sanatsal kişiliğimizi ve stilimizi koruyarak birer araya gelip, birleşip yeni Afgan sineması dilini oluşturmamız gerekir.” 

Etiketler
Daha fazla göster

İlgili enformasyon

Bir cevap yazın

Close

Adblock Detected

Reklam engelleyici devre dışı bırak